Οι υποσυνείδητοι ρόλοι: Το Θύμα, ο Θύτης και ο Σωτήρας
Η εμφάνιση της δυναμικής θύμα και θύτης ή θύμα και σωτήρας είναι πολύ συχνή στις ανθρώπινες σχέσεις. Πρόκειται για ρόλους που αναλαμβάνουμε υποσυνείδητα, κάθε φορά που σχετιζόμαστε με τους άλλους, είτε πρόκειται για σημαντικές σχέσεις ζωής είτε για δευτερεύουσες. Άλλες φορές, πρόκειται για στάση ζωής. Αυτοί οι ρόλοι, πολλές φορές, εναλλάσσονται: αυτοί, που τείνουν να είναι θύματα άλλες φορές, ή ακόμα και παράλληλα, μπορεί να είναι και θύτες. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, που κυριαρχούν σε κάθε έναν από τους δύο ρόλους.
Το Θύμα
Το θύμα στέλνει στους άλλους το μήνυμα «αχ εγώ ο καημένος, δεν τα καταφέρνω, φρόντισέ με!». Δεν είναι ευτυχισμένο. Είναι εκτεθειμένο σε όλων των ειδών τους κινδύνους, σε καθημερινή βάση. Του πάνε όλα στραβά και υποφέρει μονίμως από ένα αίσθημα αδικίας.
Η κοινωνία αυτή είναι εχθρική και άδικη, μόνο προς αυτόν. Νιώθει ανήμπορος κι ότι μόνος του δεν μπορεί να τα καταφέρει. Αισθάνεται ότι η ζωή του είναι πέρα από τον έλεγχο του και κατηγορεί τους άλλους για ό,τι του συμβαίνει. Κατηγορεί τους γονείς του, την παιδική του ηλικία, την κακοτυχία του, το σύστημα και πιστεύει ότι για ότι του συμβαίνει φταίει κάποιος άλλος.
Σηκώνει στους ώμους του τα βάρη όλου του κόσμου και ψάχνει αφορμές για παθήματα, αφού νιώθει ότι βρίσκεται στο έλεος των άλλων ανθρώπων. Σπάνια ψάχνει για λύσεις στα θέματά του, αφού πιστεύει ότι υπεύθυνοι για την κατάστασή του είναι μόνο οι άλλοι. Μάλιστα αν κάποιος προσπαθήσει να τον βοηθήσει να σταθεί στα πόδια του, τότε εκείνος θα βρει εκατομμύρια δικαιολογίες για το ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτε.
Φοβάται το λάθος και παραχωρεί στους άλλους τη δυνατότητα να καθορίζουν την αξία του.
Δεν αγαπά τον εαυτό του. Όσον αφορά στην αυτοεικόνα του, έχει την αίσθηση ότι «δεν είναι εντάξει» απέναντι στους άλλους, ενώ οι άλλοι «είναι εντάξει» και φτιάχνει ένα σενάριο ζωής, που να επιβεβαιώνει με κάθε τρόπο τη «μη εντάξει» αίσθηση του εαυτού του. Αυτό συμβαίνει επειδή είναι καθηλωμένο στη θέση της πρώιμης παιδικής ηλικίας, κατά την οποία το παιδί νιώθει να μειονεκτεί σε σχέση με τους ενήλικες.
Έτσι βασανίζεται συνεχώς από την αγωνία να αρέσει, πάσχει από έλλειψη αυτοπεποίθησης, λειτουργεί πάντα συγκριτικά, ζηλεύει και υποφέρει από ενοχές και αγκιστρώνεται από τα υλικά αγαθά.
Διατηρεί στενές φιλικές σχέσεις προκειμένου να υπάρχει διαθέσιμο ένα αυτί να ακούει τα άπειρα παράπονά του από τη ζωή και τους άλλους. Από την άλλη ο φόβος της μοναξιάς και η αίσθηση του ανίκανου, το οδηγεί σε σχέσεις εξάρτησης. Έχει ανάγκη να το αγαπούν και να το αποδέχονται και πληρώνει ακριβό τίμημα για αυτό. Είναι ευάλωτο σε συναισθηματικές πιέσεις και οι προσωπικές του ανάγκες βρίσκονται πάντα σε δεύτερο πλάνο. Φοβάται να έρθει σε διαφωνία ή αντιπαράθεση κι οπισθοχωρεί με ευκολία ακόμη κι αν διαφωνεί.
Δε βάζει ξεκάθαρα τα όριά του στους άλλους και δεν εκφράζει τα συναισθήματά του, όταν ενοχληθεί από κάποια συμπεριφορά, αλλά καταπίνει το θυμό του υιοθετώντας σταδιακά έναν παθητικό-επιθετικό τρόπο αντίδρασης, π.χ. έμμεσες κατηγορίες ή με υπονοούμενα, προδίδοντας έτσι τον εαυτό του. Ο αδύναμος σεβασμός που θρέφει για τον εαυτό του, το οδηγεί στην ανοχή και στην παντελή αποχή του από πρωτοβουλίες, ανάληψη ευθυνών και αποφάσεων. Έτσι αγκιστρώνεται σε κάποιον που θα τον σώσει (σωτήρα ή και τύραννο), θα τον περιποιείται και θα προστατεύει το αδύναμο κομμάτι μέσα του. Με αυτό τον τρόπο δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες της ζωής του.
Κατηγορίες θυμάτων
1. Ο μοιρολάτρης. Είναι ο τύπος που πιστεύει ότι το λάθος είναι πάντα του άλλου.
2. Ο αντιδραστικός. Εκδικείται για τις ταλαιπωρίες του και γίνεται εύκολα αυτό
που μισεί, δηλαδή θύτης.
3. Ο υποκριτής. Ψάχνει ασταμάτητα για τη λεία του. Αναζητά και προκαλεί την
προσκόλληση του στον θύτη.
4. Ο αυθεντικός. Είναι η μοναδική περίπτωση που αναπτύσσει διαύγεια πνεύματος και ψάχνει να δει, τι μπορεί να αλλάξει. Συνήθως ζητά βοήθεια ή ψάχνει για τον σωτήρα.
Το θύμα μισεί τον θύτη του, αλλά δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτόν. Το ρόλο του θύτη μπορεί να παίξει μια δημόσια υπηρεσία, ένα μωρό που κλαίει ασταμάτητα τη νύχτα, το ψυγείο που χάλασε…
Στο επόμενο άρθρο ο Θύτης
Views: 0